 |
... Jak się to stało, że w środowisku tak rzekomo typowym dla dawnych Prus - arcykonserwatywnym, antydemokratycznym i militarystycznym - znalazła się rodzina, która w najczarniejszym dla Niemiec okresie nie tylko bardzo wcześnie rozpoznała prawdziwe oblicze hitleryzmu, ale i zwalczała go konsekwentnie, i nieomal heroicznie, aż do samego końca?
Autorka tak odpowiada na to pytanie: Jeśli w ogóle można tu znaleźć jednoznaczną odpowiedź, to jest nią życie Ruth von Kleist-Retzow. Bohaterką książki jest pruska arystokratka, kobieta o niezwykle żywym umyśle i rzadkiej na przełomie XIX i XX wieku samodzielności, którą ukształtowała feudalna tradycja rodzinna i obowiązujące wówczas stanowe zasady etyczne. Dramatyczne losy głównej bohaterki oraz jej bliskich (pomorskich junkrów) to wielki fresk życia codziennego przedstawiający dawne Prusy, Republikę Weimarską oraz "Tysiącletnią" Rzeszę Hitlera, ukazany na tle historycznych wydarzeń politycznych oraz towarzyszących im wielkich przemian społecznych. Ruth, córka hr. Roberta von Zedlitz und Trützschler, rzeczywistego tajnego radcy Królestwa Prus, ministra stanu i właściciela dóbr Niederborau (obecnie Borowo w pobliżu Kożuchowa), w 1886 roku, w wieku dziewiętnastu lat, wychodzi za mżą za pomorskiego junkra Jürgena von Kleist-Retzow, starostę powiatu Belgard (obecnie Białogard), właściciela majątków Kieckow (obecnie Kikowo) i Klein Krössin (obecnie Krosinko). Po jedenastu latach małżeństwa, w czasie którego przyszło na świat pięcioro dzieci, Jürgen von Kleist umiera, A Ruth, niespełna 30-letnia wdowa, choć zupełnie do tego nieprzygotowana, decyduje się - za usilną namową ojca - podjąć odpowiedzialność za majątek i należące do niego dwie wsie. Odtąd - aż do chwili, kiedy rodzinne dobra przejmie najstarszy syn - życie jej wypełni zwyczajowy, patriarchalny sposób administrowania dużą własnością ziemską, wychowywanie i bardzo nowoczesne na owe czasy kształcenie dwóch synów i trzech córek, pietystyczna pobożność oraz poczucie odpowiedzialności za związaną z rodzinnym majątkiem ludność wiejską. Później poświęci się zagadnieniom teologii protestanckiej oraz rozmyślaniom nad rolą własnej warstwy społecznej w nowych warunkach demokracji, której to sprawie poświęci napisaną przez siebie książkę. Rodzina i krąg najbliższych przyjaciół Ruth von Kleist-Retzow to Niemcy, których charakterystyczną cechą było w latach 1933-45 niezawodne wyczucie przyzwoitości politycznej, i którzy postawą, jaką przyjęli, zasłużyli sobie na to, aby być w Polsce znani: za uczestnictwo w opozycji antyhitlerowskiej w wielu wypadkach złożyli daninę z życia. |