 |
Mroźna noc, zawieja śnieżna, wzburzone morze i tonący statek
z tysiącami ludzi na pokładzie to sceneria opisanej w Idąc rakiem
tragedii "Wilhelma Gustloffa", storpedowanego na Bałtyku w końcowej fazie
drugiej wojny światowej, 30 stycznia 1945 r. Zatopienie tego statku płynącego
z Gdyni (przemianowanej wówczas na Gotenhafen) do Kilonii to największa
katastrofa morska w dziejach - zginęło w niej od siedmiu do dziewięciu
tysięcy ludzi, cywilnych uciekinierów z Prus Wschodnich i Pomorza Gdańskiego
oraz wieluset żołnierzy i żołnierek.
Najnowsza książka Güntera Grassa wydana w Niemczech u schyłku tegorocznej zimy wywołała wielkie poruszenie w ojczyźnie pisarza i poza jej granicami, od Francji i Polski po Chiny i Stany Zjednoczone. Autor mówi tu pełnym głosem o sprawach, o których przez długie lata mówiło się - nie bez powodu - głosem ściszonym: o cierpieniach doznanych w ostatniej wojnie przez Niemców a pozostających w cieniu cierpień zadanych innym. W splecionej misternie z wielu wątków opowieści Günter Grass dokonuje literackiej rekonstrukcji okoliczności i tła wydarzeń sprzed lat i podejmuje spór o miejsce tej tragedii w świadomości współczesnych. Przeszłość, zapominana lub pamiętana na różne sposoby, żyje w ich psychice, jest przedmiotem zażartych dyskusji, wpływa na ich postępki. Groźne jest zapomnienie, ale jeszcze groźniejsza zła, jednostronna, zaślepiona tendencyjnością pamięć, która prowadzi w książce do krwawego rozstrzygnięcia. Przerażająca śmierć tysięcy pasażerów "Wilhelma Gustloffa" mieściła się w okrutnych regułach wojny narzuconych światu przez hitlerowskie Niemcy. Warto o tym pamiętać współczując ofiarom tragedii. |
|