 |
Najnowsza książka prof. Jerzego Sampa Orunia, Stare Szkoty i Lipce jest pierwszym tak obszernym opracowaniem monograficznym poświęconym trzem ściśle ze sobą związanym dzielnicom Gdańska. Autor kreśli ich dzieje, od najbardziej zamierzchłej przeszłości, w oparciu o zachowane materiały archiwalne oraz dokumenty historyczne. Opisane zostały wzajemne związki tych trzech, jakże ważnych dla funkcjonowania grodu nad Motławą, posiadłości leżących na południe od miasta. Poświęca wiele miejsca żyjącym tu ludziom (w tym także wybitnym osobistościom), zabytkom, jakie się tu zachowały do naszych czasów, budowlom sakralnym i świeckim, parkom i założeniom ogrodowym, życiu religijnemu, oświacie oraz przeobrażeniom, jakim w ciągu tysiącletnich dziejów posiadłości te przechodziły, tak w wymiarze społeczno-politycznym, jak i w dziedzinie kultury duchowej i materialnej. Osobny temat to funkcjonowanie instytucji i zakładów działających aktualnie na tym terenie.
Osobne miejsce poświęcono obecności trzech będących głównym tematem książki dzielnic w piśmiennictwie i literaturze pięknej, zarówno polsko-, jak obcojęzycznej. W stosunku do książki autorstwa J. Sampa z roku 1992 pt. Orunia, Historia-Zabytki-Kultura obecne opracowanie wnosi wiele zupełnie nowych treści. Ukazuje bowiem życie zespołu urbanistycznego zarówno do końca XX wieku, jak i po wielkiej powodzi, która dokonała tu w lipcu 2001 roku spustoszenia, powodując nieodwracalne skutki rozmaitej zresztą natury. Autor wzbogacił całość o unikatowy zestaw nigdy wcześniej nie publikowanych kopii dokumentów, do których udało mu się dotrzeć w krajowych i zagranicznych archiwach. W pracy znalazł się zbiór zdjęć ilustrujących życie codzienne mieszkańców w kilku ostatnich dekadach. Nie mogło oczywiście zabraknąć planów, map oraz spisu ulic w ich dawnym i aktualnym brzmieniu. Poza walorami naukowo-historycznymi ta napisana w przystępny sposób i bogato ilustrowana monografia niewątpliwie dobrze pełnić będzie funkcję dydaktyczną, stąd też oczywistą wydaje się jej przydatność dla uczniów licznych szkół znajdujących się na tym terenie. |